جمال الدين محمد الخوانساري

مقدمة 44

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

لسان الملك سپهر در آخر يكى از مجلّدات ناسخ التّواريخ ( جلد دوّم - أحوال حضرت أمير عليه السّلام ) با ترجمه فارسي پاره‌اى از آن كلمات را بدون نام واشاره بمؤلّف عيون الحكم نقل نموده واين مجلّد بسال 1289 چاپ گرديده است . مؤلّف عيون الحكم چنانكه پيش دانسته شد علىّ بن محمّد الّليثى والواسطىّ ميباشد ولى مؤلّف وقايع الايّام تصوّر نموده‌اند كه لسان الملك خود بجمع آن كلمات موفّق شده وعباراتى كه ناشر در ابتداى آن كلمات نگاشته نيز موهم اين تصوّر هست « 1 » ولى نگارنده آنرا شناخت وبا نسخه اين كتابخانه مطابقه ومقابله نمود عين آن كتاب بود واين خود موجب خرسندى است كه اين كتاب نفيس عيون الحكم بچاپ رسيده است . 5 - عبد الكريم بن محمّد يحيى قزوينى معاصر شاه سلطان حسين صفوى كلمات قصار موجوده در غرر الحكم را در تحت 99 باب كه هر بابى راجع بيكى از مباحث وموضوعات خاصّ ميباشد مرتّب نموده وپس از آن بفارسى شرح كرده‌اند ودر ص 105 تا 112 بنام « نظم الغرر ونضد الدّرر » معرّفى از آن گذشت . 6 - ابن أبي الحديد پس از شرح كلمات قصار موجوده در باب سوّم نهج البلاغة

--> ( 1 ) نصّ عبارت لسان الملك سپهر در مفتتح نقل اين كلمات بعد از بسملة ( ص 844 چاپ اوّل جلد أمير ) اين است : « چنين گويد عبد ذليل وبنده ضعيف محمد تقي لسان الملك كه بعد از انجام كتاب جمل وكتاب صفين وكتاب مارقين وكتاب شهادت وتابعين وذكر معجزات وكرامات ومحبين ومبغضين وأصحاب أمير المؤمنين عليه السلام شروع مىكنيم در ذكر كلمات قصار آن حضرت كه جامع سيزده هزار وششصد وبيست وهشت حكمت است وأبواب وفصول آن حكم بترتيب حروف معجم رقم مىشود وبعضي از آن كلمات را بفارسى ترجمانى مىكنيم تا آنان كه از ادراك لغات عرب بهره ندارند بىنصيب نمانند » ( آن گاه شروع بنقل كلمات كرده است ) .